BAGDADZKA KOLEJ ŻELAZNA, łącząca Bosfor z Zat. Perską, instrument ekspansji niem. na Bliskim Wschodzie, w końcu XIX i na pocz. XX w. była obiektem walki dyplomatycznej z udziałem Niemiec, Anglii, Francji, Rosji i samej Turcji Bank Niemiecki, założony 1870 i skupiający finansistów niem., uzyskał 6X1888 od rządu tur. koncesję na wykup istniejącej już wówczas kolei [...]
AZYL DYPLOMATYCZNY, polega na udzielaniu schronienia w pomieszczeniach dyplomatycznych. Rozpowszechniony był już w stosunkach międzynarodowych w XVI—XVIII w., przy czym stosowano go prawie wyłącznie wobec przestępców kryminalnych. Prawo a.d. było w owych czasach pochodną nietykalności dzielnicy dyplomatycznej i wyszło z użycia wraz z utratą eksterytorialności przez kwartały dyplomatyczne, co nastąpiło na przełomie w. XVIII i [...]
ALTERNAT, zasada prawna i protokolarna, stosowana od dawna w obrocie dyplomatycznym i w traktatach międzynar. (tylko dwustronnych), a polegająca na honorowaniu partnerów (państw oraz ich przedstawicieli) na przemian. Główne jej zastosowania są następujące: 1) zarówno w Intytulacji (części wstępu wymieniającej partnerów) umowy międzynar., jak we wszystkich jej postanowieniach, które wymieniają partnerów, każdego z nich wymienia [...]
KOLEJOWE STACJE MIĘDZYNARODOWE. stacje kolejowe położone na granicy państw. i przeznaczone dla komunikacji międzynarodowej. Władze kolejowe, zgodnie z konwencją 8enewskq o ułatwieniu przekraczania granicy * dnia 101 1952, w umowach dwustronnych wyznaczają stacje, na których ma następować odprawa graniczna pociągów. W umowach tych państwa przyznają sobie przywileje komunikacyjne, osobowe w zakresie dostępu do stacji i [...]
KARTA NARODOW ZJEDNOCZONYCH, międzynar. umowa wielostronna uchwalona 25 VI, a podpisana 26 VI1945 na konferencji w San Francisco (25IV —26 VI). Sygnatariuszami K.N.Z. było początkowo 51 państw, a w 1975 stronami — 144 państwa. K.N.Z. weszła w życie 24X1945, po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez 5 wielkich mocarstw i większość In. sygnatariuszy. Karta ma charakter dwojaki! [...]
JAŁTAŃSKA KONFERENCJA (zw. też konferencją krymską), obradowała 4—11II1945, z udziałem szefów rządów trzech mocarstw koalicji antyhitlerowskiej: W. Churchilla, F. D. Roosevelta i J. W. Stalina. K.j. była jednym z najważniejszych wydarzeń dyplomatycznych w okresie II wojny światowej. Decyzje tam podjęte dotyczyły przede wszystkim: dalszej współpracy w celu ostatecznego pokonania państw osi; problemów związanych z utworzeniem [...]
HASKIE KONWENCJE PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO PRYWATNEGO, stopniowo unifikują prawo międzynar. prywatne. Opracowywane są na konferencjach w Hadze, które stanowią organizację międzynar., dysponującą statutem i biurem. Zwoływane są poczynając od 1892. II konferencja odbyła się 1894, III — 1900, IV — 1904, V — 1925, VI — 1928, VII — 1951, VIII — 1956, IX — 1960, [...]
GENEWSKIE KONWENCJE MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA MORZA Z 1958, uchwalone na konferencji kodyfikacyjnej prawa morza w Genewie, zostały podpisane 29IV1958. Obejmują cztery umowy: konwencję o morzu terytorialnym i morskim pasie przyległym, o morzu pełnym, o rybołówstwie i ochronie biologicznych zasobów morza pełnego oraz o szelfie kontynentalnym. G.km.pjn. są rezultatem prac KPM ONZ, która przygotowała ich projekt. Znalazły [...]
EUROPEJSKIE STOWARZYSZENIE WOLNEGO HANDLU (European Free Trade A sociation, EFTA), powstało na podstawie u kładu zawartego w Sztokholmie 20X11959 przez Austrię, Danię, Norwegię, Portugalię, Szwajcarię, Szwecję i W. Brytanię. Później przystąpiła Islandia (1969) oraz na specjalnych warunkach członka stowarzyszonego —Finlandia (1961). EFTA stanowiła reakcję na u tworzenie EWG ze strony krajów zach. Europy, które w [...]
DYSKRYMINACJA, w prawie 1 stosunkach międzynar. zróżnicowane traktowanie państw i ich obywateli przez odmawianie im praw i korzyści przyznawanych innym. W poi. terminologii prawniczej terminu „d.” używa się zazwyczaj na określenie sytuacji, w których następuje zróżnicowanie praw zabronione przez prawo. W tym znaczeniu pojęcie d. wiązane jest z ochroną określonych przez prawo międzynar, praw i [...]